header image
Home arrow صفحه اصلي arrow خبرنامه شماره 33 فرزان - شهریور 1388 arrow نگارش علمی: چگونه مقاله خود را برای ارسال به مجله مورد نظر آماده کنیم؟ (قسمت دوم)
نگارش علمی: چگونه مقاله خود را برای ارسال به مجله مورد نظر آماده کنیم؟ (قسمت دوم)
در شماره پيشين خبرنامه با نحوه آماده كردن و ارسال مقاله به مجلات آشنا شديم. و اينك ادامه روند ارسال و چاپ مقالات را پي خواهيم گرفت. با ما همراه باشيد...

روند بررسي و داوري مقاله  
اكنون زمان انتظار فرا رسيده است. اميدوار باشيد و در عين حال خود را براي رويارويي با هر پاسخي از سوي مجله آماده كنيد.

ممكن است مقاله شما به سرعت از جانب سردبير مورد پذيرش واقع شود. اين اتفاق نادر هنگامي رخ مي‌دهد كه ايده تحقيقاتي شما واقعاً تازه و جالب باشد. حالتي كه عمدتاً رخ مي دهد آن است كه مقاله پس از غربالگري اوليه و اولويت بندي توسط سردبير يا هيأت سردبيري، در اختيار چند داور يا كارشناس قرار مي‌گيرد تا به دقت آن را ارزيابي نمايند.

داوران موظفند در بازه زماني كه در اختيار دارند، مقاله را نقد و بررسي و  نظراتشان را اعلام كنند. معمولاً فرمي در اختيار داور قرار مي گيرد تا بر اساس آن، بكر بودن، كيفيت و نقاط ضعف و قوت مقاله را بررسي كند.

اظهار نظر داوران بايد كاملاً بي طرفانه باشد. برخي مجلات با پوشاندن اسم نويسندگان مقاله اي كه به داور مي سپرند، سعي مي كنند به اين هدف نزديك تر شوند.

در حالي كه پنهان داشتن نام داور از نويسنده اقدامي رايج محسوب مي شود، اما برخي مجلات از شما مي‌خواهند داور مقاله‌تان را خودتان پيشنهاد كنيد. مثلاً پيشنهاد داور در سري مجلات BMC اجباريست، يعني اگر داور پيشنهاد نكنيد، مقاله شما مورد بررسي قرار نخواهد گرفت. در سري مجلات BMJ پيشنهاد داور اختياري است؛ يعني به شما اجازه داده مي شود كه سه تا چهار داور پيشنهاد كنيد. امروزه مسئله پيشنهاد كردن داوران به روندي رو به رشد در ميان مجلات تبديل شده است. براي پيدا كردن داوران بهترين راه استفاده از مراجع مقاله خودتان است، زيرا پژوهش شما در راستاي پژوهش ساير افراديست كه در آن زمينه كار كرده‌اند؛ البته نه آنهايي كه مخالف عقايد و نظرات شما هستند. نكته مهم آنست كه به هيچ ‌وجه حق تماس گرفتن با داوري كه برمي‌گزينيد را نداريد، حتي اگر كسي باشد كه با او آشنا باشيد.

زمان داوري
زمان داوري و ارائه نتايج در مجلات مختلف با هم فرق مي‌كند. متأسفانه اين زمان در مورد مجلات داخلي بعضاً تا يك سال طول مي‌كشد. به طور كلي، چنانچه پس از گذشت 6 ماه از دريافت نامه وصول به سردبير جوابي دريافت نكرديد، با مجله تماس بگيريد. مي‌توانيد از تلفن، فاكس، ايميل يا ارسال نامه پستي استفاده كنيد. اگر با گذشت دو ماه باز هم جوابي دريافت نكرديد، مجدداً با مجله تماس بگيريد و اگر باز هم جوابي نگرفتيد ديگر هيچ مقاله‌اي به اين مجله ارسال ننماييد.

سرنوشت مقاله پس از داوري
مقاله شما پس از داوري در اختيار سردبير قرار مي گيرد. سردبير، محوري ترين نقش را در تصميم گيري نهايي بر عهده دارد. وضعيت مقاله پس از تصميم سردبير معمولاً به يكي از صورتهاي زير خواهد بود:
- پذيرش براي چاپ
- پذيرش براي چاپ پس از اصلاحات جزئي
- پذيرش براي چاپ پس از اصلاحات كلي
- بررسي مجدد احتمالي براي چاپ پس از اصلاحات اساسي
- بررسي احتمالي براي چاپ در قالب نامه به سردبير يا گزارش كوتاه
- غير قابل چاپ

اصلاح و بازبيني
مجلات خارجي عمدتاً پس از گذشت 6 – 3 ماه جواب پذيرش، نياز به اصلاح يا رد مقاله را پس از بررسي توسط داوران ارائه مي كنند. ممكن است مقاله شما بدون هيچگونه نياز به تغيير مورد پذيرش قرار گيرد، اما اين اتفاق كمتر رخ مي‌دهد. اكثر موارد به بازبيني و اصلاح مقاله نياز پيدا مي‌كنيد. به اين مفهوم كه سردبير با اعلام پذيرش مشروط مقاله، از شما مي‌خواهد تغييرات جزئي يا كلي را كه براساس نظرات داوران براي شما فهرست گرديده است در مقاله اِعمال كنيد تا مقاله‌تان مجدداً بررسي شود. در اين صورت معمولاً يك بازه زماني براي شما تعيين مي‌گردد تا اصلاحات مورد نظر را انجام دهيد. . اگر مدت زيادي از زمان ارسال مقاله مي گذرد، مراجع آن را به روز كنيد. حتي المقدور سعي كنيد كار اصلاح را پيش از تمام شدن فرصتي كه در اختيارتان گذاشته شده به پايان رسانيد. چنانچه در مورد خاصي، اصلاح آنگونه كه مورد نظر مجله است ممكن نمي‌باشد، مي‌توانيد با سردبير مكاتبه كنيد و دلايل خود را در اين باره ذكر نماييد.

پس از اتمام كار، مجدداً مقاله تان را از با فرض اينكه از نو آن را نوشته ايد، مورد بررسي قرار دهيد و پس از كسب اطمينان از اصلاح كليه موارد اشاره شده از سوي داوران، آن را ارسال نماييد.

پذيرش و چاپ مقاله
پس از آن كه مقاله شما مورد پذيرش قرار گرفت، به خودتان تبريك بگوييد. اعتماد به نفس ارزشمندي كه به دست آورده ايد را به عنوان نيروي محركه پژوهش هاي بعديتان حفظ كنيد، اما هرگز دچار غرور نشويد. روزانه مقالات صدها محقق مانند شما در سراسر جهان پذيرش مي شود.

پس از پذيرش مقاله و پيش از چاپ آن، ويرايش نهايي انجام می شود كه گستردگي آن در مجلات مختلف متفاوت است. اين ويرايش شامل غلط گيري املايي، اصلاح علائم نقطه گذاري، روان سازي جملات، رفع ابهامات گـرامري، و بررسي بخش هايي است كه احتمال خطا در آنها زياد است (چكيده، قسمتهاي آماري، شكل ها، جدول ها و مراجع). در دفتر سردبيري برخي مجلات، برطرف سازي اين گونه اشكالات به ويراستار فني سپرده مي شود.

پس از اين مرحله، نسخه آماده براي چاپ مقاله در اختيارتان قرار می گيرد تا برای آخرين بار بررسی و نهايتاً آن را تأييد كنيد. در اين مرحله، مقاله شما حتي به لحاظ صفحه آرايي، مانند نسخه اي است كه در مجله چاپ خواهد شد. بايد تک تک لغات را آرام و بسيار دقيق بخوانيد تا کليه غلط های تايپی احتمالی را، به ويژه در جدول ها پيدا کنيد. چنانچه اشتباهی در نسخه چاپ شده در مجله يافت شود، مسئوليت آن تماماً بر عهده خودتان خواهد بود. در اين مرحله مجاز نيستيد تغييرات عمده ای ايجاد کنيد. حداکثر می توانيد يک يا دو کلمه را تغيير دهيد. برخی از مجلات دستورالعملهای خاصی برای اصلاح نسخه پيش از چاپ مقاله دارند که بايد به آنها دقيقاً عمل کنيد.

رد شدن مقاله
مقاله شما ممكن است بدون داوري و مستقيماً از جانب سردبير رد شود. رد شدن سريع مقاله علل مختلفي دارد و همواره به معناي كم ارزش بودن مقاله شما نيست. ممكن است مقاله اصلاً در حيطه علمي مورد علاقه آن مجله نبوده باشد. اين مشكل به ويژه در مورد مجلات تخصصي و فوق‌تخصصي پيش مي‌آيد كه علاقمند به چاپ موضوعات خاصي هستند. البته اين احتمال نيز وجود دارد كه سردبير به دليل كهنه و تكراري بودن موضوع مقاله آنرا رد كرده باشد. رعايت نكردن نكاتي كه هنگام تنظيم نامه همراه و بخشهاي مختلف مقاله گفته شد نيز در رد شدن مقاله بي‌تاثير نيست.

اگر مقاله شما پس از بررسي توسط داوران و جمع بندي نظرات آنها مردود تشخيص داده شود، سردبير در قالب يك نامه محترمانه ضمن اعلام اين مطلب، نظرات داوران را به شما منعكس مي‌كند.

نظرات داوران را به دقت بررسي كنيد و آنها را در مقاله‌تان اعمال نماييد. داوران بدون اينكه نياز باشد از آنها تشكر كنيد، مقاله شما را خوانده‌اند و عيب و ايرادات آنرا گرفته‌اند. از اين بابت خوشحال باشيد و بدانيد كه در صورت ارسال مجدد به مجله ديگر، شانس چاپ مقاله‌تان بيشتر مي‌شود. حتي توصيه مي‌شود چنانچه زمان به شما اجازه مي‌دهد، ابتدا مقاله‌تان را براي مجله‌اي كه عامل تأثير نسبتاً بالايي دارد و هر مقاله آن توسط چند داور بررسي مي شود بفرستيد تا از جانب داوران مورد بررسي قرار گيرد، آنگاه (به شرطي كه سريعاً رد نشده باشد) با اعمال نظرات ارائه شده از سوي داوران، مقاله‌ را براي مجله‌اي با عامل تأثير کمتر بفرستيد. اين كار شانس پذيرش را افزايش مي‌دهد. نوشتن نامه به سردبير با هدف عوض كردن تصميم وي يا اعتراض نسبت به نظر داوران، معمولاً مشكل را حل نمي‌كند و به اعتبار شما نيز لطمه مي‌زند. چنانچه حدس مي‌زنيد داور مربوطه در چندين مورد دچار اشتباه شده يا گمان مي‌كنيد سوء تفاهم كوچكي پيش آمده است، مي‌توانيد نامه محترمانه‌اي به سردبير بفرستيد و استدلال خود را مطرح كنيد.

شما مجاز هستيد هر زمان كه صلاح بدانيد، مقاله‌اي را كه ارسال كرده‌ايد، با ارسال يك نامه به سردبير بازپس بگيريد، هرچند اين کار  اعتبار شما را نزد مجله مورد نظر مخدوش مي كند.

ارسال به مجله ديگر
از همان روزی که مقاله شما رد شد، دوباره دست به کار شويد. نخست کليه ايراداتی را که داوران به آنها اشاره کرده اند اصلاح کنيد، زيرا به علت تخصصی بودن موضوع، ممکن است مقاله تان پس از ارسال به مجله بعدی، مجدداً در اختيار همان داور يا داوران قرار گيرد. مجله بعدی را با دقت انتخاب کنيد. بهتر است عامل تأثير آن از مجله قبلی کمتر باشد. پس از خواندن راهنمای نويسندگان، مقاله را به مجله جديد ارسال نماييد.

براي آشنايي بيشتر با نحوه ارسال مقاله به مجلات به فصل 16 از كتاب مباني نگارش علمي - تاليف دكتر احسان حامدي سرشت گروه نگارش علمي (SWT)- موسسه فرزان مراجعه نماييد.

خبرنامه

دیگر شماره ها

ورود و خروج
نام کاربری

کلمه عبور

مرا به ياد داشته باش
فراموش کردن کلمه عبور
ثبت نام نكرده ايد؟ عضویت
صفحات اجتماعی