header image
Home arrow خبرنامه الکترونیک فرزان arrow خبرنامه شماره 10 فرزان - مهر 1386 arrow گفتگو با دکتر علي اكبر صبوری رئيس مؤسسه بيوشيمي و بيوفيزيك (IBB)
گفتگو با دکتر علي اكبر صبوری رئيس مؤسسه بيوشيمي و بيوفيزيك (IBB)
1386/08/02 ساعت 14:56:43
از اين پس هر ماه در خبرنامه پژوهشي فرزان مصاحبه‌اي خواهيم داشت. اما در آغاز اين راه، مصاحبه‌اي كه هم اكنون پيش رو داريد حاصل نشستي است با يكي از پژوهشگران متعهد و برجسته كشورمان: آقاي دكتر علي اكبر صبوري عضو هيأت علمي مؤسسه تحقيقات بيوفيزيك و بيوشيمي و مدير مسوول مجله انجمن شيمي ايران. در درجه اول آرامش و متانت ايشان بيش از هر چيز جلب توجه مي‌كرد اما ما علاقمند بوديم در مورد جنبه‌هاي پژوهشي و تجربيات علمي ارزشمند ايشان بيشتر بدانيم. بي‌ترديد پيوند علوم‌پايه و علوم زيست‌پزشكي نتايج مباركي براي كشورمان خواهد داشت. اميد است چنين نشست‌ها و مصاحبه‌هايي منتج به اعتلاي همكاريهاي پژوهشي بين پژوهشگران كشورمان و آگاهي بيشتر آنها گردد. انشاءا...

مصاحبه با دكتر علي اكبر صبوري عضو هيأت علمي و رئيس مركز تحقيقات بيوشيمي و بيوفيزيك دانشگاه تهران

به عنوان اولين سئوال آقاي دكتر لطفاً مختصري در مورد بيوگرافي خودتان توضيح دهيد؟Dr Saboury

اينجانب متولد شهر كاشمر از شهرهاي استان خراسان مي‌باشم، تحصيلات خود را تا پايان دوران متوسطه در آن شهر گذراندم. در سال 1358 تا 1365 در مقطع كارشناسي دانشگاه فردوسي مشهد مشغول به تحصيل بودم و در سال 65 در دوره كارشناسي ارشد انستيتو شيمي بابلسر كه تنها مركز شيمي در ايران بود پذيرفته شدم و در سال 68 به عنوان طرح سربازي در دانشگاه سيستان و بلوچستان مشغول به تدريس شدم. در سال 70 در كنكور اعزام به خارج شركت كرده و قبول شدم ولي ترجيح دادم كه در داخل كشور ادامه تحصيل دهم و به همين خاطر با تغيير بورسيه خارج به داخل از دانشگاه تربيت مدرس بورسيه گرفتم، هنگامي كه در شهريور 75 از پايان‌نامه دكتراي خود دفاع كردم حاصل كار بر روي آن شامل 15 مقاله ISI بود. از جانب وزارت علوم به عنوان دانشجوي نمونه انتخاب شدم و تنها هدفم اين بود كه به دانشجويان بگويم كه با حداقل امكانات هم مي‌شود كار كرد. بلافاصله به عنوان استاديار در IBB استخدام شدم و 4 سال بعد دانشيار و 4 سال ديگر يعني سال 83 استاد شدم و در سال 84 نشان درجه يك پژوهش دانشگاه تهران را گرفتم كه تا به حال تنها به 8 نفر تعلق گرفته است.

لطفاً به عنوان رئيس مركز تحقيقات بيوشيمي و بيوفيزيك (IBB)، راجع به اين مركز و فعاليتهاي پژوهشي آن و ارتباط آن با دانشگاه تهران توضيح دهيد؟
IBB(Institute of Biochemistry and Biophysics) در سال 1354 شكل گرفت و هدف اوليه از تأسيس آن توجه بيشتر به مسائل بيولوژي در كشور بود. اولين گروه شكل يافته در آن، گروه بيولوژي سلولي و ملكولي بود. از 10 سال پيش به دوگروه بيوشيمي و بيوفيزيك تقسيم شد و در دو سال اخير گروه بيوانفورماتيك هم به آن اضافه شد. در حال حاضر قريب به 120 دانشجوي دكترا و كارشناسي ارشد و 20 نفر هيأت علمي كه 10 نفر از آنها پروفسور مي‌باشند در اين مركز مشغول به همكاري هستند. IBB تنها مركزي است كه به عنوان مركز عالي تحقيقات از سوي آكادمي علوم جهان سوم شناخته شده است و در ميان تمام مؤسسات دانشگاه تهران از نظر تعداد مقالات بين‌المللي به ازاي هر هيأت علمي همواره مقام نخست را داشته است. همچنين از نظر تحقيقات، ميكروكالريمتري و نانوكالريمتري جز 4 مركز اول جهان به شمار مي‌رود.
 
مجله انجمن شيمي ايران يا به عبارتي JICS (Journal of the Iranian Chemistry Society) هم اكنون بالاترين عامل تأثير يا impact factor را بين مجلات ايراني دارا است به عنوان مدير مسوول اين مجله به نظر شما دلايل موفقيت آن چه بوده است؟
يكي از آرزوهاي من سرمايه‌گذاري روي مجلات به جاي مقالات است به همين دليل چند سال پيش با همكاري چند نفر از دوستان تصميم به انتشار مجله‌اي گرفتيم كه به عنوان نمونه مطرح باشد، تقريباً در اواسط سال 2004 توانستيم اولين شماره از مجله JICS را وارد عرصه كنيم. در اواسط سال 2006 ISI قبول كرد كه در Web of Science  آن را نمايه كند و تنها مجله‌ ايراني بود كه از اولين شماره در Web of Science ايندكس شد. در دنيا به تعداد انگشت‌شمار مجله با اين خصوصيت وجود دارد. اين مجله تا حدود زيادي به مجله JACS
(Journal of the American Chemistry Society) شبيه است و تقريباً نقش همانند آن را در ايران بازي مي‌كند. در اين امر داشتن روابط بين‌الملل خيلي مهم است و يكي از اهداف من معرفي ايران و گرفتن جايگاه‌هاي مختلف براي ايران در اين زمينه بوده است.
يكي ديگر از عواملي كه منجر به موفقيت مجله شد شايستگي شيمي ايران بود. 35% از مقالات كشور كه در ISI نمايه مي‌شوند مربوط به شيمي كشور است كه اگر 15 درصد مقاله‌هاي مرتبط با داروسازي و فارماكولوژي را هم كه مرتبط با شيمي است در نظر بگيريم مي‌توان گفت حدود 50% مقالات خوب ايران مربوط به شيمي است.
بهترين شيميدانان جهان جزء Advisory board اين مجله مي‌باشند براي مثال آقاي احمد جبيل در آمريكا، آقاي عبدالرحمن در پاكستان و آقاي مهتا در هند با 850 مقاله ISI جزء آنان مي‌باشند. مسئله ديگر ايثار شيميدانان كشور بود كه با كيفيت عالي مجله را در زمان موعود آماده مي‌كنند
.
چشم‌انداز آينده مجله JICS را چگونه مي‌بينيد؟
در حال حاضر در حوزه شيمي عمومي 124 مجله در دنيا وجود دارد. اولين عملكرد ما در سال 2006 در JCR رتبه 82 را كسب كرد كه همتا با مجله شيمي تركيه با 50 سال سابقه و بالاتر از مجلات شيمي لهستان با 50 سال سابقه بود. در سال 2007 آخرين رتبه‌اي كه بر اساس تعداد citation per paper براي مجله ما كسب شده است 92/0=IF مي‌باشد كه در حال حاضر اين مقدار به عدد 1 رسيده است و پيشبيني ما اين است كه در پايان سال 2007 IF ما به 2/1 برسد و در سال 2008 پيشبيني مي‌كنيم كه به 2 برسد كه به 5 مجله برتر آسيا تبديل مي‌شويم. در سال 2009 اگر نگويم كه مجله JICS بهترين مجله آسيا خواهد شد ولي جزء 2 يا 3 مجله برتر خواهيم بود حتي بالاتر از مجلات ژاپن.
البته بايد اين موضوع را مدنظر داشته باشيد كه به اين صورت نيست كه هر مجله‌اي كه IF آن بيشتر باشد ارزش بيشتري دارد . براي مثال JACS داراي IF 5 است در حاليكه مجله Clinical biochemistry داراي IF 40 تا 50 است و يا JBC IF 5/6 دارد در حاليكه Clinical review داراي IF 30 است اما گفته مي‌شود JBC با وجود پايينتر بودن IF بهترين مجله بيوشيمي دنيا مي‌باشد.
مسئله ديگر تعداد Citationها است كه بيان‌كننده قدرت نفوذ مجله در افراد است.
پس فقط نبايد به IF توجه كرد با وجود اينكه بسياري آنرا بهترين ملاك ارزشيابي مجله مي‌دانند.
در حال حاضر كشورها را بر اساس 3 ملاك رتبه‌بندي مي‌كنند:
1-    تعداد كل Citationها
2-    تعداد مقالات
3-    تعداد Citation per paper
كه از لحاظ 2 مورد اول امريكا اول است ولي در مورد سوم كشورهايي مثل گينه‌بيسائو و مثلث برمودا در صدر ديده مي‌شوند. و اين به آن علت است كه كشور بيسائو جزء فقيرترين كشورهاي جهان از لحاظ مسائل بهداشتي است و محققان از كشورهاي مختلف روي آن تحقيق مي‌كنند و به ناچار از محققان آن كشور هم استفاده مي‌كنند. از آنجا كه تعداد اين مقالات محدود و از طرفي مراجعه به آنها زياد است تعداد Citation per paper بالا مي‌رود چرا كه فقط همان يك مقاله براي ارجاع وجود دارد.

با توجه به اين مسائل شما چه توصيه‌اي به كساني داريد كه مي‌خواهند مجله خود را در ISI نمايه كنند؟
من معتقدم كه مجلات ما جنبه ارتقانامه گرفته‌اند بهتر است مجلات تخصصي و با تعداد كمتر در كشور ايجاد شوند. همانطور كه مي‌دانيد يكي از معيارهاي ISI اين است كه مجله محدود به حوزه جغرافيايي خاص نباشد و بايد حوزه وسيع جغرافيايي را در برگيرد و نام مناسبي براي مجله انتخاب شود. يك نكته كه بايد به آن توجه كافي مبذول داشت اين است كه بايد از آدم‌هاي بزرگ دنيا مثل ايراني‌هاي خارج از كشور استفاده كرد.
 
مهمترين معيارهاي ISI براي نمايه كردن مجلات چيست؟
ISI خود به اين مورد پاسخ مي‌گويد: در سايت ISI  چهار مورد به عنوان ملاك‌هاي اصلي نمايه شدن مجله آمده است كه عبارتند از:
1.    زمان‌بندي نشر تعريف شده باشد يعني معلوم باشد كه فصلنامه است، ماهنامه است يا ... و در موعد معين هم آماده شود.
2.    فرايند داوري براي مجله تعريف شده باشد.
3.    قواعد نشر بين‌المللي را رعايت كند براي مثال عنوان مجله گوياي محتواي آن باشد.
4.    مقاله به هر زباني كه باشد مهم نيست ولي چند مورد در آن بايد به زبان انگليسي باشد كه عبارتند از: اسامي نويسندگان، عنوان،abstract  و keyword و حتي‌الامكان رفرنسها هم انگليسي باشد.
اين موارد معيارهاي اصلي هستند ولي موارد فرعي هم وجود دارد كه شامل موارد زير است:
•    مجله بايد حوزه بين‌المللي داشته باشد و به يك حوزه جغرافيايي خاص تعلق نداشته باشد.
•    در حوزه آن مجله ترجيحاً مجله مشابه نباشد و يا اگر هست آن مجله معيار برتري نسبت به آنها داشته باشد.
•    افراد بوجود آورنده آن حتي‌الامكان افراد شناخته شده‌اي باشند.
•    افراد بوجود آورنده  توزيع جغرافيايي مناسبي داشته باشند يعني مثلاً همه ايراني نباشند.
•    البته موارد فرعي نمره اضافه دارد و در قبولي يا رد مجله از طرف ISI نقش بازي نمي‌كند.
 
شما چه توصيه‌اي براي چاپ مقاله و نمايه كردن مجلات در ISI داريد. به عبارت ديگر براي نمايه كردن مجله در ISI چه اقداماتي بايد صورت گيرد؟
ما در كشور 20 مجله ISI داريم كه 6 مورد از آنها در Web of Science است. ISI داراي بيش از 100 محصول است كه يكي از محصولات آن Web of Science است و هر مقاله‌اي كه در مجلات تحت پوشش آن چاپ شود به عنوان يك توليد علمي محسوب مي‌شود.
بحث نگهداري يك مجله در ISI خيلي مهمتر از ورود آن به ISI است و پيش از شروع كار، بايد كارشناسي درست در مورد اينكه مجله قابليت حضور و ماندگاري در ISI را دارد يا نه ... به عمل آيد و بايد حساب شده كار كرد و عجولانه پيش نرفت چرا كه ادامه كار خيلي مهمتر از شروع كار است.
مجلات Web of Science تقسيم‌بندي دارد و هر قسمت يك Editor دارد كه بايد آن ويراستار را پيدا كرد و با آن به طور مستقيم مكاتبه كرد و در هر شماره دو جلد از مجله را براي آنها فرستاد و نيازي به فرستادن شماره‌هاي قبل نيست. از شماره كنوني تا حداقل سه شماره را بايد ارسال كرد. نحوه تقاضا جهت ارزيابي به اين صورت است كه بايد براي آنها نامه‌اي به اين مضمون فرستاد و ساختار نامه بايد به طور كامل املاي صحيح داشته باشد. بايد به طور مستمر مجله را فرستاد. پيگيريهاي لازم را به عمل آورد و بهتر است كه فقط يك نفر به طور مستقيم با آنها در ارتباط باشد. آنها به شما نمي‌گويند كه كجاي مجله ايراد دارد يا به شما آموزش نمي‌دهند، شما خود بايد آنقدر مجله را تغيير دهيد تا مطابق با ملاك‌هاي آنها شود. تعداد صفحه‌هاي مجله هم مهم نيست ولي بهتر است در يك range معين باشد.
البته همانطور كه گفتيم اين ملاكها به عنوان معيارهاي اصلي نيستند ولي داراي نمره اضافي هستند يعني رعايت نكردن آنها باعث عدم پذيرفته شدن در ISI نخواهد شد.
 
در پايان اگر صحبتي داريد بفرماييد؟
در انتها خوشحالم كه مي‌بينم جمعي از جوانان كشور با هدف ارتقاي مقالات و مجلات كشور و بكار بردن روشهاي اصولي در نوشتن مجلات و مقالات تحت عنوان مؤسسه فرزان گرد هم آمده‌اند و اميدوارم در راهي كه در پيش گرفته‌ايد موفق و پيروز باشيد.

خبرنامه

دیگر شماره ها

آمار بازديد

ورود و خروج
نام کاربری

کلمه عبور

مرا به ياد داشته باش
فراموش کردن کلمه عبور
ثبت نام نكرده ايد؟ عضویت
صفحات اجتماعی