زمان و مكان تحقيق
معمولاً در بخش روش ها به زمان و مكان تحقيق اشاره ميشود. با اين حال ذكر جزييات مكان و زمان منوط به ميزان تاثير اين فاكتورها در مطالعه است. مثلاً در نگارش مقاله هاي اپيدميولوژيك، مكان و زمان مهم است. همچنين در مقالاتي كه مربوط به محيط زيست ميباشند ، ناگفته پيداست كه مكان مطالعه اهميت ويژهاي دارد. حتي در مواردي كه منطقه جغرافيايي خاصي محدوده تحقيق را شامل ميشود، به نحوي كه در نتايج مطالعه تأثير دارد ميبايد آدرس دقيق آن را ذكر كرد و حتي ميتوان نقشه جغرافيايي منطقه را (در ضميمه مقاله) درج نمود.
مثال :
Over a period of 18 months (February 1998 – August 1999) a total of 143 patients with chronic hemolytic anemia were enrolled in the study. All these patients were treated in the thalassemia unit at Princess Rahma Teaching Hospital the main referral hospital in Northern Jordan.
جمعيت مورد مطالعه
ذكر شيوه انتخاب افراد براي مطالعه به دقت و با جزئيات، ضروري است. روش نمونهگيري(sampling) ، معيارهاي ورود و خروج و ملاحظات اخلاقي نيز در اين قسمت بيان ميشود. در مورد حيوانات آزمايشگاهي، شرايط انتخاب آنها، نحوه نگهداري، غذا و داروي مصرفي بايد بيان شود.
بسياري از مجلات از نويسندگان ميخواهند كه پايبندي به مفاد بيانيه هلسينكي را در مقاله خود ابراز دارند. اساساً بايد توجه داشته باشيد كه ملاحظات اخلاقي در هر مطالعهاي به خصوص در كارآزماييهاي باليني اهميت ويژهاي دارند. در اين مطالعات لازم است به اخذ تأييديه كميته اخلاق اشاره شود. همچنين در مورد مطالعات كارآزمايي باليني انساني ذكر دريافت رضايت نامه آگاهانه از بيماران و شركت كنندگان در مطالعه ضروري ميباشد.
مثال :
The trial was performed in accordance with the Declaration of Helsinki and subsequent revisions and approved by ethics committee at Tehran University of Medical Sciences. Written informed consents were obtained before entering into the study.
نوع مداخله
در مطالعات تجربي مداخله انجام شده در اين قسمت شرح داده ميشود. اگر روش جديدي را بكار ميگيريد، بيان جزييات ضروري است ولي اگر روش شناخته شدهاي را استفاده كردهايد ذكر جزئيات لازم نيست. از ذكر جزييات در مورد روشهاي عادي، همانند بكارگيري وسايل آزمايشگاهي يا معاينات متداول جداً اجتناب كنيد و حجم مقاله خود را با اين موارد اضافه نكنيد. نبايد فراموش كرد كه حجم بيشتر، پذيرش مقاله را ميتواند دشوارتر نمايد.
در مواردي كه جزييات روش بكار رفته در مطالعه ديگري بيان شده است، ذكر مراجع براي آن مطالعه كافي خواهد بود. هيچ ممنوعيتي در مورد ذكر رفرانس و استفاده از مطالعات ديگر، عليالخصوص در مورد نحوه مداخله
وجود ندارد. توجه داشته باشيد كه توضيح در مورد روش هاي تصادفي سازي و كور سازي در مطالعات كار آزمايي باليني از اهميت ويژهاي برخوردار است. داروهاي مصرفي نيز بايد با نام كامل علمي، ژنريك و كارخانه توليد كننده بيان شوند. حتي توضيح پيرامون دارونماي مورد استفاده نيز لازم است. ذكر پرسنل تحقيق در صورتي كه در نتايج اثر داشته باشند، مانند اينكه چه كسي بيمار را معاينه ميكند يا تشخيص يك معيار توسط چه كسي انجام ميشود، و چگونگي استاندارد كردن اين تشخيصها ضروري است.
يادآور ميگردد مهمترين محور كار ما در نگارش بخش مواد و روشهاي مقاله امكانپذير ساختن تكرار تحقيق توسط پژوهشگران است، لذا بديهي است كه دقت در نگارش بخش مواد و روشهاي مقاله ميبايد به حدي باشد كه ديگر پژوهشگران را قادر سازد همان مواد را تهيه و با روش مورد نظر در مطالعه خود بكار گيرند. فرضيه مورد بررسي را نيز در اين بخش ذكر كنيد. در قسمت روش ها براي توضيح در مورد آنچه انجام داده ايد از افعال با زمان گذشته استفاده كنيد.
شيوه جمعآوري دادهها
در اين قسمت به شرح چگونگي اندازهگيري متغيرها، ابزار مورد استفاده نظير وسايل آزمايشگاهي و اندازهگيري پرداخته مي شود. ذكر جزييات اين روشهاي اندازهگيري بستگي به ماهيت و همچنين تأثير و اهميت آنها در مطالعه دارد. نحوه استفاده از روشهاي مختلف جمعآوري دادهها همچون مراجعه حضوري، مكاتبه يا تماس كه لازم است توضيحات كافي ارايه گردد.
مثال :
We ascertained patients’ demographic characteristics with a written questionnaire. Patients were specifically asked if a physician had ever told them that they had hypertension, diabetes or stroke. A history of heart dieases was noted if a patient reported a previous myocardial coronary revascularization or the use of nitroglycerine to treat exertional chest pain.We defined hypertension as either a history of physician-diagnosed high blood pressure, use of anti-hypertensive medications, or a systolic (diastolic) blood pressure greater than 160 (90) mmHg recorded on at least two occasions in the medical record.
پژوهشگران گرامي مي توانند ادامه مطالب و نكات كليدي براي نگارش بخش “مواد و روشها” را در شماره آينده خبرنامه الكترونيك فرزان پيگير باشند و يا به به فصل 6 از كتاب مباني نگارش علمي تاليف دكتر حامد رهبري – گروه نگارش علمي- (SWT) موسسه فرزان مراجعه نماييد.
