مهمترين بخش طراحي و آمادهسازي يك پرسشنامه تحقيقاتي، تعيين پايائي و روائي يك پرسشنامه است. قبل از ارائه و توصيف روشهاي تعيين دو شاخص فوق، بايد تعريفي كاربردي از دو شاخص ارائه نمود.
پايائي يك پرسشنامه عبارت است از اخذ پاسخهايي مشابه به سوالات يك پرسشنامه از يك فرد يا يك گروه همسان در نوبتهاي مختلف بر اين مبنا، اگر فرد يا گروهي همسان، در دو يا چند نوبت، پاسخهاي ضد و نقيضي به سوالات پرسشنامه مورد مطالعه بدهند، در اين صورت پايائي پرسشنامه زير سوال خواهد رفت.
روائي يك پرسشنامه عبارت است از ارائه پاسخهاي قابل انتظار به سوالات كه نشانگر شفافيت، وضوح و ساختار صحيح سوالات ارائه شده است.
ارزيابي پايائي و روائي سوالات يك پرسشنامه به روشهاي گوناگون امكانپذير است.
ارزيابي پايائي پرسشنامه:
همانگونه كه ميدانيم، يك پرسشنامه مشتمل بر مجموعه سوالاتي است كه لزوما در ساختار يك پرسشنامه به نحوي ترتيببندي و اولويتبندي ميگردند كه ذهن پاسخگو به سوالات را در جهت نيل به اهداف پژوهشي محقق سازماندهي كنند. به عبارت ديگر يك پرسشنامه بايد داراي ساختاري نظامبند و الگوئي هدايت شده باشد ئ يا به عبارت بهتر، قدرت تفكيك بالائي داشته باشد. به عبارت ديگر، نه تنها قالب كلي پرسشنامه بايد اهداف پژوهشگر را تأمين نمايد، بلكه تعبير سوالات بايد به گونهاي باشد كه لزوم بيان آن سوال و گزينههاي آنرا نشان دهد. در اين صورت ميگوئيم پرسشنامه داراي پايائي قابل قبول است. همچنين در اين صورت است كه ميتوانيم بگوئيم كه انتظار داريم پاسخهاي فرد به نوبتهاي متفاوت به يك پرسشنامه، متناسب با اهداف محقق است.
در شماره آتي خبرنامه الكترونيك فرزان در مورد روشهاي متدولوژيك و آماري تعيين پايائي پرسشنامه صحبت خواهيم نمود.
