در شماره پيشين خبرنامه با ساختار كلي بحث در مقاله، نحوه اشاره به نتايج اصلي و حمايت ازفرضيات آشنا شديد. در اين شماره از خبرنامه به ادامه قسمت بحث مي پردازيم.
آيا محدوديتهاي پژوهش خود را ذكر كنيم؟
ذكر محدوديتهاي پژوهش، ميتواند داور مقاله را از قبل خلع سلاح كند. اين كار نشان خواهد داد كه شما از محدوديتهاي اجرايي، مالي و امكانات باخبر هستيد و با وجود اين محدوديتها تحقيق را به انجام رسانده، ادعايي نداريد. هر چند در اشاره به محدوديتها نبايد آنقدر افراط كرد كه در ذهن خواننده اين سوال شكل گيرد كه چرا اين پژوهشگر با وجود اين همه محدوديت كه بر كيفيت پژوهش اثر منفي داشته، دست به انجام چنين كاري زده است.
در بخش بحثِ مقالاتي كه براساس نتايج حاصل از يك كارآزمايي باليني نوشته ميشوند، لازم است به منابع ايجاد كننده تورش و بيدقتي اشاره كنيد. اين اقدام نه تنها موجب كاهش اعتبار پژوهش نميشود، بلكه خواننده را آگاه ميكند كه پژوهشگر به تورشهاي احتمالي واقف بوده است.
مقايسه پژوهش فعلي و ساير پژوهشها
مقايسه دقيق پژوهش حاضر با ساير پژوهشهايي كه در گذشته صورت گرفته، بخش عمدهاي از بحث را به خود اختصاص ميدهد. البته اين مقايسه نبايد به يك « بررسي متون مجدد » تبديل شود. « مقايسه روشهاي قبلي و فعلي » جزء مهمترين قسمتهاست؛ چرا كه رسيدن از فرضيات به نتايج، مبتني بر روش تحقيق ميباشد. اما در اين مقايسه نبايد بگونهاي عمل كنيد كه روش فعلي را به صورت مطلق جامع و كامل جلوه دهيد، زيرا هيچ روشي خالي از عيب و ايراد نيست.
ذكر مزيتهاي پژوهش حاضر و نتيجه گيري
ذكر مزيتهاي حاصل از پژوهش و كاربردهاي تئوري و عملي آن از تاثيرگذارترين بخشهاي بحث است كه به عنوان نتيجهگيري در پـايـان آن (معمولاً پـاراگـراف آخر) ارايه ميشود. بسياري از مجلات با در نظر گرفتن بخش جداگانه اي با عنوان «نتيجه گيري»، از نويسنده مي خواهند پيام نهايي مقاله را در اين قسمت بيان نمايد. خوانندگان مقالات علمي دنبال نتيجهگيريهاي محكم،استوار و تاييد شده با واقعيت ميگردند، لذا نتيجهگيري بايد واضح بيان گردد.
ايده هايي براي انجام مطالعات بيشتر مطرح كنيد
در انتهاي بحث بايد دقيقاً اشاره كنيد كه به چه تحقيقاتي در اين زمينه نياز است و صرفاً اينكه بگوييد بايد مطالعات گستردهتري در اين زمينه صورت گيرد، كافي نيست. توصيهها و پيشنهاداتي كه ارايه ميشود بايد روشن، منطقي و داراي ضرورت لازم باشد تا مخاطبين بدانند واقعاً كدام بخشها نياز به بررسي و پژوهش دقيقتر دارد.
زمان فعلها چگونه باشند؟
بحث در برخي قسمتها به زمان حال ساده و در برخي ديگر به زمان گذشته ساده نوشته ميشود. يافته هاي پژوهش خود و يافته هاي حاصل از مطالعات ديگري كه هنوز ابتدايي بوده يا با مطالعه شما مورد شك واقع ميشوند را با زمان گذشته ساده ارايه كنيد. نتايج حاصل از مطالعات گذشته كه بخوبي شناخته شده و مورد تاييد همگان هستند و نيز تفسير نتايج پژوهش خود را با زمان حال ساده بيان نماييد.
اشكالات شايع
– نويسنده نبايد به هنگام مقايسه پژوهش خود و ديگران، انتقاداتي مشروح، طولاني، بيپايه و اساس و يا از روي غرض ورزي و با زبان توهينآميز نسبت به مطالعات گذشته ابراز دارد. به عبارت ديگر به مطالعات ديگران حمله نكنيد.
– اين ادعا كه روش شما، اصلاحيه اي است بر روشهاي گذشته بايد با احتياط صورت گيرد. چنانچه نتايج پژوهش حاضر هنوز به مرحلهاي از تكامل و ثبات نرسيده است كه بتوان راجعبه آن با قاطعيت سخن گفت، از ادعاي برتري آن نسبت به ساير پژوهشها و اينكه مطالعه شما اولين پژوهشي است كه به اين نتيجه دست يافته، خودداري كنيد؛ در غير اين صورت، بهانه محكمي بدست داوران داده ايد تا از مطالعه شما خرده بگيرند.
– در بررسي متون، ذكر پژوهشهاي مرتبط، صرف نظر از اينكه با عقايد و يافته هاي شما موافق يا مخالف باشند، ضروري است.
– از اين ادعا كه براساس پژوهش شما و پيشنهادهايي كه ارايه كردهايد فوائد اقتصادي بزرگي عايد خواهد شد پرهيز نماييد؛ مگر آنكه توانسته باشيد با جمعآوري دادههاي دقيق مالي و تجزيه و تحليل صحيح، اين ادعا را ثابت كنيد.
– روش تحقيق مبتني بر انجام يكسري آزمايشها است كه لزوماً خالي از نقص نيستند؛ بنابراين در پايان بحث نگوييد فرضيات « به اثبات رسيد يا نرسيد » و يا فرضيات ما « صحيح يا غلط بود ». استفاده از كلماتي همچون « يافتهها حاكي از آن است كه … » يا « دادهها از اين فرضيه حمايت مي كنند كه … » يا « دادهها نشان ميدهند كه … » مناسبتر است.
– بحث جايي براي «بررسي متون مجدد » نيست.
– نتايج غير قابل انتظار و استثنايي را مخفي نكنيد؛ آنها بسيار مفيد هستند. ضمن اينكه نبايد اشاره به موضوعات اصلي و اساسي حاصل از پژوهش را حين بيان انبوهي از اطلاعات از قلم بياندازيد.
