در شماره پيشين خبرنامه با اهميت و ساختار بخش يافتهها در يك مقاله، نحوه بيان يافتههاي توصيفي، يافته اصلي و ساير يافتهها آشنا شديد. در اين شماره در نظر داريم به كاربرد و نحوه تنظيم جداول در بخش يافتهها بپردازيم. به خاطر بسپاريد كه بسياري از خوانندگان مايلند متن را جسته گريخته بخوانند. آنها ترجيح ميدهند به جداول و اشكال نگاه كنند. بنابراين تاثيرات قوي بصري جدولها و اشكال كه حاوي اطلاعات بوده و به آساني و به تنهايي قابل فهم باشند، حائز اهميت ميباشد. خوانندگان بايد بتوانند هرجدول يا شكلي را بدون مراجعه به متن، جداول و اشكال ديگر تفسير نمايند.
كاربرد جدول
كاربرد جدول در بخش يافتهها شامل اين موارد است:
1- نشان دادن مقادير عددي دقيق به جاي استفاده از نسبتها يا جهتها
2- نشان دادن مقدار زيادي از اعداد با اطلاعات مرتبط با هم
3- خلاصه كردن اطلاعات
4- نمايش سادهتر اطلاعات در مقايسه با متن
قسمتهاي مختلف يك جدول
قسمتهاي اصلي جدول شامل محتواي جدول، عنوان ستونها و رديفها، شرح يا عنوان جدول و پانويس ميباشد. در ادامه به شرح هر يك از اين قسمتها ميپردازيم.
عنوان
عنوان جدول بايد جامع و مانع باشد. اصطلاحاً گفته ميشود كه اگر جدول از متن مقاله جدا شود بايد بصورت مستقل قابل فهم باشد. بدين ترتيب عنوان «يافتههاي مطالعه» براي جدول خوب نيست؛ چرا كه بدون رجوع به متن مقاله قابل درك نيست.
عنوان ستونها و رديفها
در صورتي كه دادهها عددي باشند عنوان ستونها و رديفها بايد واحد اندازه گيري را هم نشان دهد. عنوان اولين ستون تقريباً هميشه توصيف كننده آنچه در رديف ها آمده است مي باشد. در جدولهاي مقايسهاي، تيتر ستونها بايد مقايسه گروهها را در خود داشته باشد. مثلا اگر هدف جدول نشان دادن تغييرات يك شاخص خاص در زمانهاي مختلف است (ماه اول، ششم و دوازدهم) اين زمانها بايد در تيتر ستونها بيايد.
محتواي داخل جدول
رديفها بايد دقيقاً در زير عنوان وارد شود و اعشارها دقيقاً زير هم آورده شوند. هيچ خانهاي در جدول نبايد خالي باشد. اگر دادهاي ثبت نشده بود آن را با علامت خط فاصله (-) نشان دهيد و در پانويس علت را توضيح دهيد. استفاده از درصد در مجلات مختلف قانونهاي متفاوتي دارد. يك قانون كه توسط برخي مجلات باليني بكار ميرود بيان ميكند كه اگر تعداد كل (مخرج كسر) بيشتر از 50 باشد امكان استفاده از درصد براي نمايش دادهها وجود دارد. اگر نتيجه مقايسه دادهها از نظر آماري معنيدار باشند با علامتي (مثلاً ستاره) كه در پانويس جدول اشاره خواهيد كرد آن را مشخص كنيد. به دليل محدوديت فضا، سردبيران عموماً اجازه استفاده از اختصارات را در جدولها ميدهند تمامي اختصارات بايد در پانويس جدول توضيح داده شود.
پانويس
پانويس جزييات محتواي جدول را توضيح ميدهد. كمترين تعداد پانويس ممكن را بكار بريد.. براي مشخص كردن ترتيب و توالي پانويسهاي جدول به ترتيب از راست به چپ از اين سمبلها استفاده كنيد: *،†، ‡، §، ║، ¶. پس از آنكه از تمامي اين شش علامت استفاده كرديد، در صورت لزوم ميتوانيد آنها را به صورت زوج براي شش مورد بعدي استفاده كنيد (**، ††، … ).
انواع جدول
با در نظر گرفتن پيامي كه يك جدول به خواننده منتقل ميكند، ميتوان جدولهاي مختلفي طراحي كرد كه عبارتند از:
1- جدول فهرستي (حقايق ثابت شده ، تشخيصها، معيارها)
مثال:
Common Urinary Tract Pathogens
2- جدول نشان دهنده خصوصيات افراد شركت كننده در مطالعه
مثال:
Characteristics of the 1194 Subjects Enrolled in the Better Eating Trial (BET), by Gender.
3- جداول نشان دهنده تغييرات در طول مطالعه
مثال:
Outcomes During 6 Year Follow-up in 241 Patients After First Myocardial Infarction
4- جداول مربوط به مقايسه گروههاي مورد مطالعه
مثال:
Comparison of Demographic Characteristics of Cases and Controls
چند نكته در تنظيم جداول:
1- به جدولها شماره بدهيد و در متن مقاله به جدول ارجاع دهيد. اطمينان حاصل كنيد كه ترتيب ظهور جدولها در متن با شماره آنها تطابق دارد.
2- جدولها را به گونهاي بنويسيد كه خواننده آنها را عمودي بخواند نه افقي (اطلاعات همسان را در ستونها قرار دهيد نه در رديفها).
3- خطوط عمودي در جدول بكار نبريد. جدولها عموماً با 3 خط افقي قابل نمايش هستند.
4- توجه داشته باشيد كه عنوان جدول در بالاي آن قرار ميگيرد در حاليكه توضيح مربوط به شكل در پايين شكل درج ميگردد.
پژوهشگران گرامي مي توانند ادامه مطالب و نكات كليدي براي نگارش بخش “يافتهها” را در شماره آينده خبرنامه الكترونيك فرزان پيگير باشند. همچنين با مراجعه به فصل 7 از كتاب مباني نگارش علمي تاليف دكتر سارا علمي و دكتر مونا حسيني – گروه نگارش علمي- (SWT) موسسه فرزان مراجعه نماييد.
