غالب ترين ساختاري كه اكثريت افراد از مقاله در ذهن خود دارند ساختاري است كه با “چکيده” آغاز شده و با “مقدمه” و “مواد و روشها” ادامه يافته و با “يافته ها” و “بحث” خاتمه مي يابد. اما بايد به ياد داشت كه تنها بعضي از كارهاي تحقيقاتي قابليت انتشار در اين قالب را دارند و براي انتشار انواع ديگر كارهاي تحقيقاتي ميتوان از ديگر ساختار هاي تحقيقاتي كمك گرفت. در ادامه انواعي از اين نوع نوشتار ها كه شناختن آنها شانس انتشار كارهاي تحقيقاتي را بالا ميبرد، آمده است.
گزارش كوتاه
اين مقالات مربوط به كارهاي پيش مطالعاتي با تعداد شركت كننده كم است و به نوعي گزارش يك مطالعه مقدماتي مي باشد. هدف اصلي اين نوع از مقالات اطلاع رساني و ايجاد انگيزه در مخاطب براي طراحي و اجراي يك مطالعه است.
شايان ذكر است كه انتشار گزارش كوتاه يك مطالعه مانعي براي انتشار مقاله كامل آن مطالعه در همان مجله اوليه يا ساير مجلات نمي شود.
تعداد كلمات گزارش كوتاه حدودا 1000 كلمه مي باشد كه به نوعي تنها يك تا دو صفحه از مجله را به خود اختصاص مي دهد. تعداد منابع مورد استفاده نيز محدود بوده و نبايد از 5 يا 6 مورد تجاوز كند. استفاده از 1 تا 2 جدول در متن بلا مانع است.
ساختار گزارش كوتاه بر اساس موضوع متغير است ، اما بايد به نوعي باشد كه نكات و مطالب مورد نظر نويسنده را در همان مجال كوتاه بيان كند.
تفسير
تفسير نوعي از مقاله است كه عموما به درخواست سردبير مجله يا گاها بدون درخواست سردبير مجله به هدف ارايه ديدگاه نويسندگان در مورد مقاله انتشار يافته اي در همان مجله، تهيه مي شود. در اين مقالات نويسندگان با ارايه نظر و نتايج مطالعات خود، به بحث و مقايسه آن با نتايج مقاله انتشار يافته می پردازند. ساختار تفسير بر اساس نوع مجله و ساختار آن تغيير مي كند و گاه بدون ساختار و گاه ساختار يافته5مي باشد. استفاده از شكل و جدول در تفسير بلا مانع است و در تعداد مراجع مورد استفاده نيز محدوديتي وجود ندارد. ترتيب موضوعي مطالب نيز بر اساس مجله هدف متفاوت است ، به طور يكه كه در بعضي مجلات ابتدا به بررسي و توضيح موضوع پرداخته و سپس به تفسير نتايج مقاله مورد نظر مي پردازند. اين در حالي است كه در بعضي از مجلات مانند Science از همان ابتدا نويسندگان ديدگاه خود را در مورد نتايج مقاله مورد نظر گفته و در ادامه به تفسير نتايج مقاله و مقايسه آن با نتايج مطالعات خود مي پردازند.
سر مقاله
سر مقاله به نوعي از نوشتار اطلاق مي شود كه توسط سر دبير در مورد موضوعات مختلفي مانند نحوه ارايه مقاله در آن مجله، مسائل بهداشتي روز دنيا مانند آنفلوانزاي مرغي، ايدز و… ، تقدير از فرد يا عمل شايستهاي ، بيان مطلبي در مورد مقاله اي كه در همان مجله و همان شماره چاپ شده است و… نوشته شده و انتشار مي يابد. هدف اصلي سر مقاله تاثير گذاردن بر خواننده و هم عقيده كردن او با نويسنده است. ساختار سر مقاله بر اساس نوع مجله ساختار آن تغيير مي كند و گاه بدون ساختار4 و گاه ساختار يافته5 مي باشد. اما مراحل نوشتن سرمقاله بطور شماتيك بدين گونه است:
1- بيان موضوع يا تئوري. بايد در نوشتن اين قسمت يادمان باشد كه اكثريت خوانندگان شايد راجع به موضوع مربوطه ديد روشني ندارند و در صورت لزوم توضيحات كافي بيان شود.
2- بيان ادله و مثال براي قانع كردن خواننده وهم عقيده كردن او و بيان نقايص راه حل هاي موجود
3- در آخرين قسمت هم بيان راه حل
درازاي سرمقاله كاملا به ميزان پيچيدگي موضوع مربوط مي باشد اما در اكثريت موارد كوتاه مي باشد. استفاده از تصوير و جدول در سر مقاله بلا مانع است. تعداد منابع مورد استفاده در سر مقاله محدود بوده و نبايد از 5 يا 6 مورد تجاوز كند.
Bibliography
اين كلمه در زبان انگليسي داراي 2 نوع معني مي باشد:
1- فهرستي از كتب يا مقالات در مورد يك موضوع خاص يا نوشته شده توسط يك نويسنده خاص و يا فهرستي از كتب يا مقالات كه براي نوشتن يك مقاله از آنها استفاده شده.
2- بررسي تاريخي انتشار كتب در مورد موضوعي خاص.
مانند تقسيم بندي معنايي كلمه Bibliography ، انواع مقالات طبقه بندي شده در اين حيطه نيز متغير است.
الف) مقالاتي كه توسط مجلات معتبري مانند Medical Library Association Journal of منتشر ميشود و در اين مقالات به نوعي ليستي از كتب مربوط به يك يا چند موضوع خاص كه داراي كيفيت بالايي بوده اند معرفي ميشود. گاه در مقالاتي از اين مجله ليستي از كتب براي يك دانشجوي رشته پزشكي در سال مشخص تحصيلي كه قابل تهيه با بودجه دانشجويي مي باشد، آورده مي شود!
ساختار اين مقالات بدين گونه مي باشد: 1- خلاصه 2- مقدمه 3- محدوده كار 4- نحوه سامان دهي
ب) بررسي تاريخي موضوع خاصي. اينگونه از مقالات جزو دسته مقالات تاريخي3 نيز طبقه بندي ميشوند.
ج) ررسي تاريخ زندگي و فهرست كتب نوشته شده توسط اين فرد. اينگونه از مقالات هم جزوه دسته مقالات تاريخي وهم زندگينامه ها4 طبقه بندي ميشوند.
نكته بالينی
اين گونه از نوشتارها معمولا در جهت پيشنهاد نكته اي بالينی در مورد نحوه مراجعه با بيماري خاصي مي باشد.
تعداد كلمات اين گونه از نوشتارها نيز در حدي است كه تنها يك صفحه از مجله را به خود اختصاص مي دهد. تعداد منابع مورد استفاده در نكته درماني محدود بوده و نبايد از 5 يا 6 مورد تجاوز كند.استفاده از 1 تا 2 تصوير براي فهم بهتر نكته درماني در متن توصيه مي شود.
در روند بيان مطلب نكته درماني گاه توضيح بيماري مقدم بر خود مورد بالينی و نكته و روش استفاده شده در آن است و گاه ابتدا توضيحي در باره آن مورد خاص داده شده و در ادامه توضيحي كلي از آن بيماري با استفاده از منابع معتبر داده ميشود. شايان ذكر است كه در اكثر مجلات قسمت تفكيك شده اي به اين نام وجود ندارد و مطالب اين دسته را داخل دسته گزارش مورد طبقه بندي مي كنند.
آزمون بالينی
“آزمون” در اصل تعدادي پرسش بر اساس يك مورد مطرح شده (ترجيحا با استفاده از 1 تا 2 تصوير) كه داراي ساختار بندي زير است:
1- بيان مورد بالينی
2- پرسشها
3- جواب پرسشها كه معمولا طوري صفحه بندي صورت مي گيرد كه در پشت صفحه پرسشها بيايد.
4- بحث در مورد جوابها كه ترجيحا مي توان از 5 يا 6 منبع در آن استفاده كرد.
شايان ذكر است كه تنها در تعدادي از مجلات قسمت تفكيك شده اي به اين نام وجود دارد.
اخبار
عنوان اخبار در تعداد كمي از مجلات موجود است. همان طور كه از عنوان بر مي آيد اخبار پزشكي البته نه چندان تخصصي ، بدون ارجاع به منبع خاصي و با استفاده از تصاوير ساده و جذاب ارايه ميشود و همانطور كه از مطلب بر مي آيد بدون ساختار خاص و معيني است. اندازه خبر كاملا متغير است و می توانداز نيم صفحه تا چند صفحه مي تواند باشد.
براي آشنايي بيشتر با ساختار و نحوه نگارش گزارش مورد به فصل 14 از كتاب مباني نگارش علمي تاليف دكتر سعيد بيات موحد – گروه نگارش علمي (SWT)- موسسه فرزان مراجعه نماييد.
